Pierwsza operacja chirurgiczna

Historia chirurgii jest praktycznie historią ostatnich 150 lat. Wcześniej również dokonywano operacji, jednak były one raczej wyrazem bezsilności i wyczerpania innych metod leczenia niż zaordynowanym zabiegiem, który miał na celu wyleczenie chorego.

Wiedza medyczna w XIX wieku

Większość z nich związana była ze znacznym cierpieniem pacjenta, a co gorsza, z brak znajomości zasad antyseptyki często kończyła się śmiercią chorego wkrótce potem. Współcześni ludzie oczywiście zdawali sobie sprawę z ryzyka, jakim jest otwieranie ludzkiego ciała. Wśród dziewiętnastowiecznych profesorów medycyny panował dosyć rozpowszechniony pogląd, że nie jest możliwe przeprowadzenie operacji na otwartym ciele człowieka, a konkretnie otrzewnej, bez konsekwencji w postaci jego zgonu. Wiązano to z kontaktem ludzkich wnętrzności z zimnym powietrzem, co miało prowadzić do gwałtownego zapalenia.

Pierwsza operacja chirurgiczna

Za pierwszą udokumentowaną i udaną próbę operacji można uznać zabieg przeprowadzony przez Efraima McDowella – usunięcie guza jajnika, który został przeprowadzony w Kentucky w 1809 roku. Według ówczesnej wiedzy operacja ta wiązała się z pewną śmiercią, mimo to poruszony cierpieniem chorej McDowell zdecydował się na przeprowadzenie operacji.

Były to czasy kiedy nie znano jeszcze żadnych prawdziwych środków znieczulających, wobec tego przygotowanie pacjenta do operacji sprowadzało się najczęściej do podania tabletek opium oraz przywiązania go do stołu. Wynalazki etery i chloroformu miały dopiero nadejść. Trudno było o zachowanie właściwej czystości pola operacyjnego – nie znano zresztą jeszcze znaczenia tego elementu, bo odkrycia Pasteura miały nastąpić dopiero w kolejnych latach, a ich rozpowszechnianie spotykało się z oporem i szło bardzo powoli.

Przebieg zabiegu

Sama operacja trwała zaledwie 25 minut – przy dzisiejszych standardach była prowadzona wręcz w szaleńczym pośpiechu. Przygotowanie chirurga obejmowało umycie rąk i rozłożenie narzędzi. Przy odrobinie szczęścia były one oczyszczone za pomocą płomienia. Guz jajnika, który usunął McDowell ważył 10,2 kilograma. Operacja zakończyła się powodzeniem. Co więcej, następne pięć dni po operacji, które miały zadecydować o tym czy chora przeżyje, również przebiegły bez komplikacji.

Pacjentka zmarła 32 lata po operacji, przeżywając swojego męża. Był to jeden z pierwszych triumfów chirurgii oraz pierwsza zakończona powodzeniem operacja guza jajnika.